Xưởng vật tư ngành nước tại miền Bắc: robot vừa gắp sản phẩm vừa xịt silicon, 3 máy còn 1 người mỗi ca

Đây là ca khó nhất TNT làm trong nhóm máy dưới 250 tấn — không phải vì máy, mà vì khâu này có hai việc phải làm cùng lúc trong một chu kỳ.

Trước khi lắp: một người, hai việc, 45 giây

Xưởng chạy nắp đồng hồ công tơ nước trên ba máy ép dưới 250 tấn. Mỗi mẻ ra 8 sản phẩm.

Khuôn loại này cần xịt silicon bôi trơn sau mỗi mẻ. Nên công nhân đứng máy phải làm hai việc nối nhau: lấy sản phẩm ra khỏi khuôn — mà sản phẩm lại mắc chặt, không phải cứ với tay là ra — rồi cầm bình xịt, xịt silicon cho khuôn.

Trọn một chu kỳ như vậy trung bình 45 giây.

Đúng hai việc mà trước đây một người phải làm bằng tay: bên trái là cụm xịt silicon với bình treo ngay trên tay máy, bên phải là đầu kẹp lấy sản phẩm.

Ba máy, mỗi máy một người, chạy hai ca ngày và đêm. Sáu người mỗi ngày chỉ cho khâu này.

Cái đau không nằm ở tiền lương

Chủ xưởng nào tính cũng ra sáu người là bao nhiêu tiền một tháng. Nhưng ba thứ dưới đây mới là thứ làm người ta mệt:

Chu kỳ không ổn định. Người khỏe làm nhanh, người mệt làm chậm. Cùng một khuôn, cùng một máy, nhưng nhịp ra hàng sáng khác chiều, ca ngày khác ca đêm. Hàng ra không đều thì tỷ lệ lỗi cũng nhích lên theo.

Phải có người quản người. Sáu người ở khâu này kéo theo trưởng ca đứng trông. Đó là chi phí không ai ghi vào bảng tính khi so giá robot.

Tuyển không ra người. Đây là câu chính chủ xưởng nói với TNT sau khi lắp xong:

“Giờ tuyển người vào làm chậm nói là họ nghỉ, còn không chửi thì lại không có hàng giao cho khách. Có những tháng cao điểm đơn hàng dồn lại mà không làm sao tăng năng suất được.”

Chỗ khó của ca này

TNT nói thẳng: lúc nhận ca này, chưa có ai làm cùng lúc được hai việc đó. Robot gắp sản phẩm thì nhiều nơi làm. Nhưng gắp xong còn phải xịt silicon, xịt trong lúc khuôn vừa mở, xịt đủ chỗ cần mà không phí — thì là chuyện khác.

Ba cái khó chồng lên nhau:

1. Sản phẩm mắc chặt trong khuôn, không phải cứ hạ tay xuống là lấy được
2. Silicon phải xịt đúng lượng — thừa thì tốn và bám bẩn, thiếu thì mẻ sau khó ra hàng
3. Cả hai việc phải gọn trong một chu kỳ, nếu không thì lắp robot xong lại chậm hơn người

Cách TNT giải ba cái này thì TNT giữ lại. Nhưng kết quả thì đo được, và dưới đây là số thật.

Sau khi lắp: chu kỳ còn 23 giây

TNT lắp robot 5 trục cho cả ba máy. Robot làm trọn cả hai việc: lấy sản phẩm ra khỏi khuôn và xịt silicon bôi trơn.

Máy ép của xưởng là máy đời cũ, khung sơn đã bạc. Robot TNT gắn lên trên, không đụng gì tới máy.

Chu kỳ từ 45 giây xuống còn 23 giây — vẫn 8 sản phẩm mỗi mẻ.

Nghĩa là năng suất gần gấp đôi, trên đúng ba cái máy cũ đó, không thay máy mới, không đổi khuôn.

Ba máy giờ một người trông cả ba. Từ 6 người hai ca xuống còn 2 người hai ca.

Xưởng sau khi lắp xong. Máy ép giữ nguyên, robot gắn thêm lên trên — nhìn từ xa là thấy cả dàn tay máy chạy đồng loạt.

Và robot thì không có ca. Nó chạy đều từ đầu ca tới cuối ca, đêm cũng như ngày — nên nhịp ra hàng đều lại, tỷ lệ phế xuống dưới 1%.

Ai bấm máy? Người đang đứng đó, không cần thuê thợ mới

Lo lớn thứ hai của chủ xưởng sau chuyện tiền: lắp robot rồi thì ai biết bấm. Nhiều xưởng ngại vì tưởng phải thuê kỹ sư riêng, hoặc phải cho người đi học mấy tuần.

Bảng điều khiển robot TNT lắp hiện toàn bộ tiếng Việt — không phải tiếng Trung, cũng không phải tiếng Anh dịch máy. Từng nút, từng dòng đều là chữ Việt đã chuẩn hoá: Chức năng · Màn hình · Tài liệu · Gọi cảnh · Trở lại · Chạy tự động · Kéo chỉnh trục.

Toàn bộ menu là tiếng Việt: Cài đặt tín hiệu · Cài đặt sản phẩm · Thông số vận hành · Cài đặt điểm an toàn · Cài đặt xếp chồng · Bảo trì, bảo dưỡng. Bên phải là nút gạt từng trục, bên trái là Chạy, Dừng, Về gốc.

Người vận hành đọc là hiểu, không phải đoán theo ký hiệu.

Màn hình cảm ứng 7 inch, đủ lớn để nhìn rõ trong xưởng — nơi tay có thể dính dầu, ánh sáng không phải lúc nào cũng tốt, và người đứng máy thì không rảnh để mò lâu. Bên cạnh màn hình vẫn giữ nút bấm cứng cho các thao tác hay dùng: chạy, dừng, về gốc, gạt từng trục.

Robot nằm gọn phía trên máy, không lấn mặt bằng đi lại của công nhân.

Thực tế ở ca này: công nhân đang đứng máy được TNT hướng dẫn tại chỗ trong lúc lắp, xong là chạy được. Không ai phải đi học ở đâu, không phải tuyển thêm người biết máy.

Robot có vấn đề thì gọi ai

Màn hình chờ của robot luôn hiển thị thông tin và số hỗ trợ của TNT. Không phải lục sổ, không phải hỏi xem ai giữ số kỹ thuật — người đứng máy nhìn lên màn hình là có số gọi ngay.

Nghe nhỏ, nhưng đây là thứ cứu ca đêm: 2 giờ sáng robot báo lỗi, quản đốc không có mặt, thì người trực chỉ cần nhìn màn hình.

Bảng trước và sau

	Trước khi lắp	Sau khi lắp
Chu kỳ mỗi mẻ	45 giây	23 giây
Người mỗi ca (3 máy)	3 người	1 người
Người cả hai ca	6 người	2 người
Nhịp ra hàng	Người khỏe người mệt, không đều	Đều suốt ca
Tỷ lệ phế	Cao hơn khi công nhân mệt	Dưới 1%

Thi công mất mấy ngày

Robot về tới xưởng, kỹ thuật TNT nhận hàng và bắt đầu lắp. Phần chế tạo, đấu nối, chạy thử đã làm xong bên ngoài từ trước.

3 đến 5 ngày tính từ lúc chốt phương án đến khi lắp xong cả ba máy.

Máy phải dừng 5 tiếng — phần lâu nhất TNT làm ngoài, chỉ khi lắp lên máy mới cần dừng.

Tiền thu về sau bao lâu

Xưởng này trả lương khoảng 10 triệu một người một tháng. Bỏ được 4 người thì riêng khoản lương đã là con số dễ tính.

TNT tính ra hoàn vốn 5–6 tháng, và con số này chỉ tính phần lương tiết kiệm.

Phần năng suất gấp đôi thì TNT không tính vào, vì lãi trên mỗi sản phẩm là chuyện của xưởng, TNT không biết. Chủ xưởng tự nhân vào sẽ thấy thời gian hoàn vốn còn ngắn hơn nữa.

Xưởng anh có giống ca này không

Ca này hợp với anh nếu xưởng đang có:

• Máy ép dưới 250 tấn chạy sản phẩm nhỏ, nhiều lòng khuôn
• Khâu lấy hàng phải làm thêm một việc nữa — xịt chống dính, xịt bôi trơn, cắt bavia, xếp khay
• Sản phẩm khó lấy khỏi khuôn, phải người quen tay mới nhanh
• Chạy hai ca, và đang khổ vì tuyển người

Nhắn Zalo cho TNT tấn số máy và sản phẩm đang chạy. Nếu có ca nào TNT làm gần giống xưởng anh, TNT gửi video ca đó kèm số thật — không phải lời hứa.